Witajcie w modelarstwie RC, czyli przewodnik po klasach Kadet i TRUCK

Dla wielu osób modelarstwo to sposób na aktywne spędzanie czasu, rozwijanie umiejętności technicznych oraz poznawanie ludzi o podobnych zainteresowaniach. Niezależnie od wieku czy doświadczenia, każdy może znaleźć w nim coś dla siebie. Pierwszy kontakt z modelami zdalnie sterowanymi często zaczyna się od zwykłej ciekawości – jak to jest sterować pojazdem, który reaguje na każdy ruch dłoni? Z czasem okazuje się jednak, że to znacznie więcej niż tylko zabawa. Budowa modelu, jego przygotowanie do jazdy, nauka płynnego prowadzenia oraz stopniowe doskonalenie swoich umiejętności dają ogromną satysfakcję. Każde przejechane okrążenie, poprawa czasu czy lepsza kontrola nad modelem sprawiają, że hobby szybko zamienia się w prawdziwą pasję.

Wbrew pozorom rozpoczęcie przygody z modelarstwem RC nie musi wiązać się z bardzo dużymi wydatkami. Przy odpowiednim doborze sprzętu można wejść w to hobby w rozsądnym budżecie, a wiele elementów wyposażenia będzie służyć przez długi czas. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby na początku dokonać przemyślanych wyborów. Ten poradnik powstał po to, aby ułatwić pierwsze kroki w modelarstwie RC. Znajdziesz w nim wskazówki dotyczące wyboru podstawowego sprzętu, przygotowania modelu oraz informacji, które pomogą uniknąć najczęstszych błędów początkujących. Dzięki temu rozpoczęcie przygody z modelarstwem będzie prostsze, tańsze i przede wszystkim bardziej satysfakcjonujące.

Od czego zacząć – modele

W klasach Kadet oraz Truck dopuszczone są modele z napędem 4WD zbudowane na tzw. „wanience” czyli płycie podłogowej wykonanej z odlewu plastikowego z napędem przekazywanym przez centralny wał napędowy. Takie konstrukcje są proste, wytrzymałe i stosunkowo łatwe w serwisowaniu, dlatego bardzo dobrze sprawdzają się w klasach przeznaczonych dla początkujących.

Najczęściej spotykanymi modelami są Tamiya TT-01 oraz Tamiya TT-02  i te właśnie podwozia sugerujemy jako idealne na start. Konstrukcje te stanowią większość startujących aut i są zaprojektowane jako sprzęt rekreacyjny.  Mają prostą budowę, niewiele możliwości regulacji oraz dużą dostępność części, dzięki czemu początkujący kierowca może skupić się przede wszystkim na nauce jazdy i doskonaleniu techniki, zamiast na skomplikowanych ustawieniach modelu. Spotkać można również bardziej zaawansowane podwozia spełniające wymogi regulaminu, np. LRP Blast czy Carten T410. Z racji większego skomplikowania są to jednak modele rzadziej używane w tej klasie i mają mniejszą dostępność części oraz wsparcia wśród zawodników.

…ale pytasz który z nich wybrać, a ja odpowiadam

TT-01

Nie znam modelarza który na którymś etapie swojej „kariery” nie posiadał tego modelu. Tamiya sprzedaje go od 2003 roku i jest on w zasadzie definicją klas początkujących. Co ważne dla Ciebie na start, to fakt że model należy do grupy bezproblemowych. Instrukcja jest jasna, konstrukcja nie skomplikowana, wytrzymała  i bardzo popularna, przez co na zawodach łatwo o pomoc.  Model złożony według instrukcji daje się prowadzić, choć możliwości ulepszeń które opiszę w dalszej części poprawią jeszcze jego osiągi. W dużym skrócie jeśli zależy ci na łatwym wejściu w klasę, pancernym podwoziu wybaczającym błędy i skupieniu na jeździe to TT01 będzie idealnym wyborem.

TT-02

To młodszy brat TT01. Dwójka jest bardziej współczesna, ma nieco lepszy rozkład masy i bardziej płynny układ napędowy. Ale, jest jednak ale. Jest mniej sztywna niż TT01, mniej wytrzymała i prosto z pudełka nie jedzie tak dobrze jak jego poprzednik. To nie znaczy jednak że jest modelem gorszym. Polubią go majsterkowicze. Jeśli lubisz kręcić śrubokrętem to TT-02 oferuje morze modyfikacji. Tamiya stworzyła to podwozie do tuningu, części zawieszenia są zamienne z modelami zawodniczymi a możliwości jego rozbudowy bardzo duże. Jeśli więc poza jazdą modelem chcesz skupić się bardziej na warstwie technicznej to TT-02 będzie sprzętem dla ciebie.

Tuning – czyli co warto zmienić, żeby model jechał lepiej

W skrócie zmienić można wszystko, ale nie wszystko warto. W internecie znajdziesz pewnie strony ukazujące modele powyżej w wersji aluminiowej. Zdecydowana większość takich ulepszeń nie ma jednak sensu. Głównie dlatego że to modele do nauki. Z twojego punktu widzenia lepiej, żeby złamała ci się plastikowa zwrotnica, którą kupisz za niewielkie pieniądze na zawodach, niż wygięła część aluminiowa co popsuje geometrię zawieszenia i uniemożliwi poprawną jazdę. Jest jednak kilka ulepszeń w które zainwestować warto, a należą do nich:

• Łożyska – w podstawowych wersjach obu modeli występują panewki teflonowe. Zastąpienie ich łożyskami zmniejsza tarcie w układzie napędowym, dzięki czemu model toczy się lżej, pracuje płynniej i efektywniej wykorzystuje moc silnika.
• Aluminiowy wał napędowy – fabrycznie oba modele posiadają plastikowy wał główny. Do jazdy rekreacyjnej jest to wystarczające, jednak bardziej obciążony wał plastikowy wygina się i wpada w drgania.  Zmiana na aluminium zwiększa sztywność i eliminuje drgania.
• Zębatki (lub koła zębate dla purystów technicznych) – modele z pudełka posiadają jedną konfigurację przełożenia i jest ono dość wysokie. Zasada jest prosta, im niższe przełożenie tym model jedzie szybciej, ale gorzej przyspiesza i bardziej grzeje się silnik. Przełożenie wyższe to lepsze przyspieszenie kosztem prędkości maksymalnej. To ustawienie warto dobrać na torze do swoich możliwości i optymalnego tempa.
• Amortyzatory olejowe – zwiększają płynność układu zawieszenia i dają możliwość jego dopasowania do swojego stylu jazdy.

Opcji modyfikacji jest więcej, często używane są części z druku 3D,  warto jednak spytać czego używają zawodnicy i samemu sprawdzić jakie odczucia daje model. Nie wszystko co sprawdza się u jednego zawodnika będzie odpowiadało innemu. Na zawodach, forum, czy czacie na Facebooku możemy także podpowiedzieć coś z własnej wiedzy. Ulepszenia są dostępne na polskim rynku ale jeśli chcesz zaoszczędzić nie bój się aliexpress. To bardzo popularne modele i części do nich również jest sporo, a ceny nie wydrenują twojego portfela.

Elektronika

Przepisy klasy Truck oraz kadet dopuszczają silnik szczotkowy Tamiya Torque Tuned oraz zasilanie akumulatorami NiMH o napięciu 7.2V. takie rozwiązanie daje odpowiednią prędkość, jest przystępne cenowo i bezpieczne w użytkowaniu również dla dzieci. Pozostałe elementy musimy jednak wybrać sami. Założę tu że posiadasz już aparaturę i ładowarkę. Brakuje ci więc regulatora obrotów, serwomechanizmu oraz konkretnego modelu akumulatora.

Regulator obrotów ESC

Dla klas Truck, oraz Kadet polecam dwa modele regulatorów produkcji marki Hobbywing.

Prostszy z nich oznaczony numerem 1060 jest regulatorem bezobsługowym i będzie odpowiednim wyborem dla Kadetów i osób zaczynających swoją przygodę z RC. Posiada on zworki na których ustawiamy rodzaj akumulatora i dostępność biegu wstecznego, jednak nie mamy w nim możliwości ingerencji w krzywą gazu. To prosty sprzęt, dający odpowiednie osiągi i nie stwarzający problemów w eksploatacji, jednak jeśli twoją ambicją stanie się wygrywanie zawodów jego ograniczenia staną się widoczne.

Drugą alternatywą jest Hobbywing 1080. To ulepszona wersja regulatora, obsługująca mocniejsze silniki i dająca dostęp do zmiany ustawień krzywej gazu za pomocą karty programującej. Ten sprzęt da więcej możliwości, ale jest droższy i wymaga pewnej wprawy w użytkowaniu. Wybór więc zależy od twoich preferencji i oczekiwań.

Serwo

Wyboru serwomechanizmu warto dokonać świadomie, gdyż ten element przeniesiemy do modeli wyższych klas. Proponuję więc skupić się na serwach o niskim profilu, z metalowymi zębatkami, oraz oferujących przyzwoitą prędkość reakcji. Wymienię tu 3 propozycje które sam bym rozważał.

• PTK 9712 TG-D

Sprzęt do kupienia na platformie Aliexpress. Ten model posiada dobre parametry użytkowe, ale w odróżnieniu od późniejszych propozycji nie jest oparty na silnikach bezrdzeniowych. Co to oznacza? W praktyce to, że po jakimś czasie zacznie łapać luzy. To dobry wybór jeśli zależy ci na przetestowaniu czy to hobby jest dla ciebie.

• PowerHD R12S oraz SRT CH6012

Pozwolę je sobie dodać w jednej pozycji, bo są bardzo podobne zarówno pod względem parametrów jak i ceny. W obu konstrukcjach są już silniki bezrdzeniowe, a w razie uszkodzenia jest możliwość kupna i zmiany mechanizmu zębatego wewnątrz serwa. Te modele są już stosowane z powodzeniem w wyższych klasach a zakup wystarczy na zdecydowanie dłuższy okres czasu.

• PowerHD D12 oraz SRT CH712S

To wyższe modele konstrukcji powyżej. Różnią się technologią przesyłu sygnału. To zdecydowanie wyższa półka wśród serwomechanizmów i umożliwia bardziej precyzyjną, płynną pracę układu. Czy zauważysz to w TT? Szczerze nie. Ale jeśli wiesz, że zostaniesz w tym hobby na dłużej i masz w perspektywie start w wyższych klasach to taki zakup może mieć sens.

Akumulator

W przypadku akumulatorów w obu omawianych klasach dopuszcza się stosowanie akumulatora Ni-MH składającego się z 6 cel o łącznym napięciu 7,2V. Rynek akumulatorów tego typu jest dosyć ubogi i w praktyce wybór sprowadza się do optymalnej pojemności baterii. Sprawa marki nie jest już tak istotna. Kryterium pojemności definiuje drugi ważny parametr – wagę. Dlatego też jeśli jest to możliwe poleca się stosowanie mniejszej pojemności akumulatora, ale wystarczającej do pokonania dystansu wyścigu bez spadku napięcia. Z naszych doświadczeń wynika, że na zawody halowe optymalna pojemność akumulatora to 3000mAh. Sezon asfaltowy cechuje jednak większy apetyt na prąd i tu lepiej zainwestować w 4600mAh. Jeśli dopiero zaczynasz celuj w 4200-4600.

Karoserie

W przypadku klasy Truck wybór nie jest za duży. Mamy karoserie firmy Tamiya, niejednokrotnie sprzedawane w zestawie wraz z podwoziem. Poza tym spotkać można karoserie firmy BittyDesign i MonTech. Te są lżejsze i prowadzą się nieco lepiej, lecz mniej odporne na uszkodzenia.

W przypadku klasy Kadet wybór jest nieporównywalnie większy. Szukaj karoserii 1:10 190mm. W tym przypadku jednak zdecydowanie odradzam zamawianie karoserii z Chin. Te choć niejednokrotnie zachęcają swoim malowaniem w większości nie są wykonane z odpowiedniego materiału

Czy to już koniec?

Pewnie nie, ale na pewno zdecydowana większość która będzie ci potrzebna aby zacząć. Jeśli masz więcej pytań znajdziesz nas na Facebooku. Polecamy też przyjazd na zawody i kontakt z zawodnikami, którzy na ogół chętnie dzielą się swoimi doświadczeniami. Mam nadzieję, że ten tekst będzie przydatny i zachęci nowe osoby do spróbowania swoich sił w tym sporcie. Bo nie liczy się wynik, nie liczy się sprzęt a dobra zabawa i spędzenie czasu w miłej atmosferze. Do zobaczenia na torze.

Przemysław Wicher

Stowarzyszenie Modelarstwa Kołowego

KM Zawadzkie